Phần II. HIỂU

Qua những phân tích ở chương trước, có thể thấy rằng không phải mọi sự việc đều xuất phát từ cùng một nguyên nhân, và cũng không phải mọi vụ ngoại tình đều có mức độ nghiêm trọng như nhau.

Tác giả không ủng hộ hay cổ xúy cho hành vi ngoại tình, cũng không đặt kỳ vọng rằng cuốn sách này có thể ngăn chặn hoàn toàn vấn đề này trong সমাজ hội. Mục tiêu của cuốn sách là giúp người đọc có cái nhìn thấu đáo hơn về bản chất của ngoại tình, hiểu rõ những hậu quả mà nó gây ra, từ đó biết cách kiểm soát bản thân tốt hơn. Trong trường hợp không may xảy ra, người đọc cũng có thể lựa chọn cách ứng xử phù hợp với từng tình huống, nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đến đời sống hôn nhân.

Rõ ràng, ngoại tình dưới bất kỳ hình thức nào cũng là một sự phản bội và đều mang lại những tác động tiêu cực đối với hôn nhân, cụ thể:

• Làm giảm lòng tin giữa hai người: Khi một người có những hành động giấu giếm, lòng tin của người còn lại sẽ bị tổn thương nghiêm trọng sau khi sự việc bị phát hiện. Từ đó, sự nghi ngờ dễ xuất hiện và ảnh hưởng đến mọi hành vi sau này.
• Làm giảm sự thân mật: Trong quá trình ngoại tình diễn ra, sự tập trung vào mối quan hệ vợ chồng bị suy giảm. Sau khi sự việc vỡ lở, cả hai phía đều chịu tổn thương tâm lý, khiến sự gắn kết và giao tiếp thân mật trở nên khó khăn và dễ bị gián đoạn.
• Làm suy giảm giá trị bản thân của cả hai người: Người gây ra lỗi thường rơi vào cảm giác tự ti, thu mình lại vì cảm giác sai trái. Trong khi đó, người còn lại dễ cảm thấy giá trị bản thân bị ảnh hưởng, đặt ra nhiều câu hỏi như: “Mình đã sai ở đâu?”, “Mình không đủ tốt sao?”
• Gây ra cảm giác tội lỗi và hoang mang: Người trong cuộc, dù ở vai trò nào, cũng đều bị cuốn vào những cảm xúc tiêu cực. Người bị phản bội có thể rơi vào trạng thái hoang mang, tự trách hoặc tức giận. Một số trường hợp còn dẫn đến tâm lý tổn thương sâu sắc, thậm chí muốn trả đũa.
• Làm gián đoạn hoàn toàn kênh giao tiếp: Khi niềm tin bị phá vỡ, hai người không còn cảm giác cùng một phía. Giao tiếp dễ trở nên căng thẳng, nghi ngờ hoặc né tránh. Nếu kéo dài, có thể dẫn đến im lặng, xa cách hoặc xung đột liên tục, khiến mối quan hệ dần rạn nứt.
• Tạo ra trạng thái hoang mang và bế tắc cho cả hai: Người bị tổn thương thường giằng co giữa việc muốn giữ gìn gia đình và mong muốn chấm dứt đau khổ. Trong khi đó, người gây ra lỗi cũng không hoàn toàn bình thản, mà bị giằng xé giữa cảm giác tội lỗi, nuối tiếc và những cảm xúc với mối quan hệ bên ngoài.

Điều nguy hiểm của ngoại tình là khi sự việc vỡ lở, nó không chỉ ảnh hưởng đến hôn nhân mà còn tác động đến nhiều khía cạnh khác của cuộc sống như công việc, sức khỏe, mối quan hệ gia đình, con cái và tài chính.

Ngoại tình thường trở thành nguyên nhân dẫn đến ly hôn bởi khi hai người phải đối mặt với hàng loạt hệ quả tiêu cực như mất niềm tin, giảm sự gắn kết, giao tiếp rạn nứt, nghi ngờ và xa cách, thì mối quan hệ rất dễ rơi vào trạng thái không lành mạnh. Nếu trước đó hôn nhân đã tồn tại những vấn đề nhất định, thì ngoại tình sẽ càng khiến tình hình trở nên trầm trọng hơn.

Bên cạnh đó, những lời nói trong lúc nóng giận, hành động thiếu kiểm soát, tác động từ người thứ ba, hay những lời khuyên thiếu khách quan từ gia đình, bạn bè hoặc các nguồn thông tin không chính xác… đều có thể khiến vấn đề bị đẩy đi xa hơn, từ nhỏ thành lớn, và cuối cùng dẫn đến việc không còn đường lui cho cả hai.

Hình dung minh họa

LyNa lấy thử hai tình huống liên quan đến dạng ngoại tình nhẹ nhất là tình một đêm, để giúp các bạn hình dung tiến trình một vụ việc có thể diễn ra như thế nào.

Với tình một đêm, mức độ “xung đột” ban đầu thường không quá lớn. Về lý thuyết, nếu hiểu đúng bản chất của loại ngoại tình này như đã phân tích trước đó, thì người trong cuộc vẫn có thể kiểm soát và xử lý trong phạm vi của sự việc, không để nó lan rộng sang các vấn đề khác trong hôn nhân.

Tuy nhiên, ngay cả một tình huống tưởng chừng nhỏ như vậy vẫn có thể trở thành “cơn bão” lớn nếu xảy ra các trường hợp sau:

A. Khi cảm xúc bị đẩy lên thành xung đột nghiêm trọng

Hai người trong cuộc có thể bắt đầu tranh cãi dữ dội ngay từ sự việc này, kéo theo hàng loạt cảm xúc tiêu cực bùng nổ. Từ đó, các vấn đề khác trong hôn nhân cũng bị lôi kéo vào cuộc tranh luận.

Căng thẳng có thể chuyển thành “chiến tranh nóng” hoặc “chiến tranh lạnh”, khi cả hai liên tục chạm vào giới hạn cảm xúc của nhau mà không còn điểm dừng. Nếu không kiểm soát được, mối quan hệ rất dễ đi đến kết thúc bằng ly hôn.

Nếu bạn tham gia liệu trình Hồi Sinh Hạnh Phúc, bạn sẽ được hướng dẫn cách hiểu diễn biến tâm lý của cả hai phía, từ đó nhận diện vì sao mọi chuyện có thể leo thang và biết cách ngăn chặn những “cuộc chiến” như vậy xảy ra trong hôn nhân. Tuy nhiên, trong phạm vi cuốn sách này, chúng tôi chỉ đưa ra một ví dụ đơn giản để dễ hình dung.

Ví dụ:

• Chồng: Gây ra chuyện trong một chuyến công tác xa
• Vợ: Phát hiện ra một cách tình cờ, sau đó rơi vào thất vọng và bắt đầu trách móc:

“Anh là đồ kém bản lĩnh, không làm được việc gì ra hồn mà chỉ vì gái gú.”
“Anh thèm khát đến mức đó sao, không kiềm chế nổi vài ngày à?”
“Tôi để anh thiếu thốn đến mức đó sao mà phải đi tìm người khác?”
“Anh đừng biện hộ nữa, thật hèn hạ…”

Phản ứng từ người chồng có thể là:

“Ừ, tôi kém cỏi đấy, cô lúc nào chẳng đúng.”
“Tôi là đồ vô dụng, sống như vậy còn gì nữa.”
“Tôi thèm khát thì sao, cô thử nhìn lại mình đi.”

Trong những câu nói như vậy, chỉ cần một vài từ khóa mang tính xúc phạm như “kém cỏi”, “hèn hạ”, “không bản lĩnh” đã có thể kích hoạt cảm xúc tổn thương sâu bên trong mỗi người. Và tương tự, lời đáp trả từ bên kia cũng tiếp tục chạm vào điểm nhạy cảm của đối phương.

Cứ như vậy, cuộc tranh cãi có thể leo thang nhanh chóng. Từ chuyện tình một đêm ban đầu, câu chuyện có thể bị kéo sang việc ở rể, thu nhập, sự so sánh, hay thậm chí là ngoại hình và giá trị của nhau.

Khi đó, kết quả thường là:

• Vợ: “Tôi không thể tiếp tục sống với anh được nữa.”
• Chồng: “Tôi cũng không thể chịu đựng cô thêm nữa.”

Kết cục có thể dễ dàng được hình dung.

B. Trường hợp thứ hai: ảnh hưởng từ yếu tố bên ngoài

Trong nhiều trường hợp, tình một đêm có thể trôi qua và không để lại hệ quả lớn nếu không có yếu tố phát sinh thêm. Tuy nhiên, cũng có những tình huống không diễn ra đơn giản như vậy: có thể người thứ ba cố tình kéo dài mối quan hệ, gây áp lực hoặc tạo thêm rắc rối vì mục đích riêng.

Khi đó, nếu người trong cuộc không đủ tỉnh táo, mối quan hệ vợ chồng rất dễ bị tác động từ bên ngoài.

Ngoài ra, một yếu tố khác cũng rất quan trọng là việc chia sẻ câu chuyện với gia đình hoặc bạn bè để tìm lời khuyên. Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chỗ: người ngoài không có đầy đủ bối cảnh và không hiểu toàn bộ mối quan hệ của hai người.

Họ chỉ nghe một phần câu chuyện, thậm chí chỉ nghe hai chữ “ngoại tình”, nên phản ứng thường mang tính cảm xúc nhiều hơn là khách quan. Điều này có thể dẫn đến những lời khuyên cực đoan như: nên chấm dứt, nên buông bỏ hoàn toàn, hoặc đẩy mâu thuẫn đi xa hơn.

Trong tâm lý học, khi con người bị tổn thương, phản ứng tự nhiên là “tập hợp lực lượng” – tìm sự ủng hộ từ người khác để cảm thấy vững vàng hơn. Tuy nhiên, trong khủng hoảng hôn nhân, việc này đôi khi lại khiến tình huống trở nên phức tạp hơn.

Trong một bài học mở đầu của liệu trình Hồi Sinh Hạnh Phúc, hiện tượng tâm lý này được phân tích rất kỹ như một trong những yếu tố có thể làm tình huống tồi tệ hơn nếu sử dụng không đúng cách.

Để dễ hình dung, có thể ví tình huống này như một cái mụn nhỏ trên da. Nếu xử lý đúng cách, nó sẽ tự lành hoặc xẹp xuống. Nhưng nếu can thiệp sai cách, chẳng hạn như nặn hoặc tác động mạnh, nó có thể bị viêm nặng hơn và gây ra hậu quả nghiêm trọng.

Tương tự trong hôn nhân, một vấn đề như tình một đêm không nhất thiết phải được nhìn như một “vết thương không thể cứu vãn”. Tuy nhiên, cách phản ứng sai, đặc biệt là sự can thiệp thiếu kiểm soát từ bên ngoài, có thể khiến vấn đề trở nên nghiêm trọng hơn nhiều lần.

Vì vậy, trong các khủng hoảng hôn nhân, điều quan trọng là biết cách xử lý vấn đề một cách tỉnh táo, hạn chế để yếu tố bên ngoài tác động quá sâu vào quyết định của bản thân, nhằm tránh làm tình huống vượt khỏi tầm kiểm soát.